اما و اگرها درباره دستگاه‌های رادیوگرافی پرتابل دندانپزشکی

اما و اگرها درباره دستگاه‌های رادیوگرافی پرتابل دندان‌پزشکی

عکس‌برداری بااحتیاط آزاد است!

مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور، مردادماه سال جاری در نامه‌ای خطاب به اداره کل تجهیزات پزشکی، اظهار کرده است که توجیه‌پذیری دستگاه‌های تصویربرداری قابل‌حمل تک دندان که ظاهری شبیه دوربین عکاسی دارند، در دست بررسی است و تا زمانی که تعیین تکلیف شوند، باید از ورود آن‌ها جلوگیری به عمل آید.

این در حالی است که رییس اداره کل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت در پاسخ به این سؤال که آیا برای ورود این دستگاه‌ها محدودیتی ایجادشده است، گفت: «تاکنون مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور، گزارشی مبنی بر خطرناک بودن این دستگاه‌ها صادر نکرده و در حال حاضر مبنای ما برای تأیید آن‌ها مجوزهای بین‌المللی است.»
محمدمهدی گلاب‌گیران ادامه داد: «در مورد ایمن بودن این دستگاه‌ها قدری تردید وجود داشت، اما در حال حاضر به دستگاه‌های تصویربرداری قابل‌حمل که از سازمان غذا و داروی آمریکا نشان تأیید گرفته باشند، اجازه ورود می‌دهیم. بدیهی است اگر مرکز نظام ایمنی هسته‌ای رأی به خطرناک بودن آن‌ها بدهد، قطعاً از ورود آن‌ها جلوگیری خواهیم کرد.»

بابک شهبازیان، مدیرعامل شرکت سینا گستر هم اقبال به استفاده از این دستگاه‌ها را در میان دندانپزشکان کشور گسترده خواند و گفت: «دستگاه‌های قابل‌حمل عکس تک دندان، به دلیل بی‌نیازی به نصب و کوچک بودن، به‌وفور در مطب‌های کشور استفاده می‌شوند و در نمایشگاه‌های پزشکی هم به‌وفور در حال عرضه هستند.»
تردید مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور در مورد توجیه‌پذیری این دستگاه‌ها از یک‌سو و عدم تعیین تکلیف قطعی این مرکز در این مورد از سوی دیگر، سبب شده است بسیاری از دندان‌پزشکان در مورداستفاده از آن‌ها دچار ابهام شوند.

مطالعات چه می‌گویند؟
تاکنون تعداد کمی مطالعه بر روی احتمال خطر کار با دستگاه‌های قابل‌حمل تک دندان انجام‌شده است و مجری بیشتر آن‌ها سازندگان این دستگاه‌ها بوده‌اند. مطالعه‌ای که اخیراً شرکت ایربکس بر روی دستگاه NOMAD انجام داده، نشان داده است که احتمال خطر عکس‌برداری با این دستگاه در یک نوبت برای بیمار و اپراتور، بیشتر از استانداردهای بین‌المللی نیست و حتی دوز اشعه آن‌ها کمتر از میزان توصیه‌شده است.
موضوع موردبحث این است که حداقل‌ فاصله‌ای که راهنماهای بین‌المللی برای اپراتور با دستگاه‌های تصویربرداری تعیین کرده‌اند ۲ متر است، اما پزشک باید هنگام استفاده از دستگاه‌های قابل‌حمل، آن‌ها را در دست خود بگیرد و همین سبب می‌شود میزان جذب اشعه در او بیشتر شود و درنتیجه تعداد دفعات مجاز استفاده از این دستگاه‌ها در سال، کمتر از دستگاه‌های دیگر باشد.

در کشور ما هم مطالعه‌ای با این موضوع، در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران انجام‌شده است که مجری آن سید مهدی حسینی، لادن حافظی، فرشید منافی و احمدرضا طلایی‌پور بوده‌اند. گفتنی است این مطالعه در نشریه بریتانیایی موسسه رادیولوژی به چاپ رسیده است.
این مطالعه دز دستگاه‌ کره‌ای قابل‌حمل Genoary را به‌روش ترمولومینسانس دوزیم‌تر یا تی‌ال‌دی سنجیده است و تعداد دفعات مجاز عکس‌برداری در سال، برای اپراتوری که از این دستگاه‌ استفاده می‌کند بر اساس استانداردهای کمیسیون بین‌المللی حفاظت تابشی تعیین‌شده است.
در این مطالعه میزان جذب اشعه در اندام‌های حیاتی شخصی که با این دستگاه‌ها کار می‌کند، هنگام عکس‌برداری از فک بالا و فک پایین، با ولتاژ ۶۰کیلوولت و جریان ۲میلی‌آمپر طی ۲ ثانیه اندازه‌گیری شده است و نتایج آن می‌گوید تیوپی که اشعه ایکس از آن صادر می‌شود اپراتور را کاملاً در برابر نشت اشعه محافظت می‌کند، اما او اشعاتی که از بیمار به سمتش متفرق می‌شود را به‌شدت جذب می‌کند. تناوب استفاده از این دستگاه با میزان حجم کاری اپراتور، متوسط مدت‌زمان انتشار اشعه و محدودیت سالانه جذب اشعه توسط عدسی چشم محدود می‌شود.

بر اساس این اندازه‌گیری‌ها، تعداد دفعات مجازی که کل بدن در ۱ سال می‌تواند در معرض پرتوهای ناشی از این دستگاه‌ها قرار بگیرد ۲۱۰ بار، انگشتان ۳۵۷ بار و عدسی چشمان بر اساس ICRP۶۰، ۱۳۵۰ بار و بر اساس ICRP۱۱۸، ۱۸۰ بار است.
البته این دفعات مجاز می‌توانند با کاهش زمان عکس‌برداری به کمتر از ۲ثانیه افزایش یابند و استفاده از عینک، روپوش و پیشبند می‌تواند میزان دز جذبی اپراتور را کاهش داده و دفعات مجاز عکس‌برداری را افزایش دهد.
منبع: birpublications. org

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخ دهید